ST BIRGITTA OF SWEDEN

* REVELACIONES, BOOK II

LÜBECK: GHOTAN, 1492 EDITIO PRINCEPS
 
 

Chapter 1 Informacio Filii ad sponsam contra diabolum et responsio Filii ad sponsam, qualiter non subtrahit malos, antequam veniunt in peccatum, et qualiter baptizatis morientibus infra annos discrecionis datur regnum celorum.

{ Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Quando diabolus temptat te, dic ei ista tria: 'Verba Dei non possunt esse nisi vera.' Secundo: 'Deo nichil est impossibile.' Tercio, quod 'eciam tu, diabole, non poteris michi dare talem feruorem caritatis, qualem dat michi Deus.'" 2 Item ait Dominus ad sponsam dicens: "Ego video hominem tripliciter: Primo corpus extra, qualiter dispositum est. Secundo conscienciam intus, ad quid tendit et qualiter. Tercio cor eius, quid desiderat. 3 Sicut enim auis, que, videns piscem in mari, considerat profunditatem, attendit et procellas, sic ego vias omnium scio et considero et, quid unicuique debetur, attendo, quia perspicacioris visus et consideracionis sum ad sciendum, que sunt circa hominem, quam ipse sit ad cognoscendum se. 4 Ergo, quia omnia sic video et scio, potes querere a me, quare non subtraho malos, antequam venerint in profundum peccati. Ad quod ego personaliter, qui querebam, respondeo tibi:5 'Ego sum creator omnium, et omnia sunt in presciencia mea, et que facta et que futura sunt, omnia scio et video. Sed licet omnia possum et scio, ex iusticia tamen non facio magis contra naturalem disposicionem corporis quam contra disposicionem anime. Omnis quippe homo secundum naturalem disposicionem corporis, que est in presciencia mea et erat ab euo, subsistit.' 6 Quod autem unus longioris vite erit, alter breuioris, hoc est secundum fortitudinem et infirmitatem nature et secundum quod corporalis disposicio habet se. 7 Quod autem unus cecus, alter claudus efficitur, vel aliquid huiusmodi, hoc non est propter prescienciam meam, cum omnia ita prescio, quod nullus fiet ex ea deterior vel aliquibus obsit presciencia mea. 8 Nec fit ex elementorum cursu et stacione sed ex occulta iusticia, indisposicione et inconseruacione nature. Peccatum enim et indisposicio nature multipliciter deformitatem adducunt membrorum. 9 Nec ideo fit, quia volo, sed quia ex iusticia permitto fieri. Quamuis enim omnia possim, iusticie tamen non resisto. Ergo, quod aliquis minus vel plus viuit, hoc est secundum nature infirme vel fortis disposicionem, que in presciencia mea est, contra quam venire nullus potest. 10 Similiter per similitudinem intelligere potes. Dato, quod essent due vie et ad eas una sola via duceret. In illis autem viis essent innumerabiles fosse, una contra aliam et super aliam. Finis vero unius illarum duarum viarum directa tendebat in infimum et finis alterius tendebat sursum. 11 In compitis vero viarum sic erat scriptum: 'Quicumque vadit per istam viam, incipit eam cum delectacione et voluptate carnis et terminat eam in magna miseria et confusione. Qui autem vadit per istam aliam viam, incipit cum modico et tolerabili labore et terminatur cum maximo gaudio et consolacione.' 12 Ille vero, qui incedebat primo per illam unam viam, cecus ex toto erat. Sed cum venisset ad compita viarum, aperiebantur oculi eius et videbat scripturam illam, in qua continebatur finis illarum duarum viarum. 13 Quam quidem scripturam cum ille attenderet et secum deliberaret, apparuerunt statim duo viri iuxta eum, ad quorum custodiam pertinebant ille due vie. Qui, considerantes viatorem in compitis, loquentes inter se dixerunt: 14 'Consideremus diligenter, per quam viam magis incedere voluerit, et eius, cuius viam magis elegerit, proprius erit.' 15 Viator autem, considerans secum fines viarum et merita, prudenti usus consilio eligebat magis viam, cuius principium erat modici doloris et finis gaudium, quam illam, que in gaudio incipiebat et terminabatur in dolore. 16 Tolerabilius enim credebat et sanius fore modico fatigari labore in principio et in fine quiescere secure. 17 Numquid scis tu, quid ista significent? Ego certe dicam tibi. Due iste vie sunt bonum et malum, quod ante hominem est. Quod magis eligere velit, in potestate sua et libero arbitrio suo constitutum est, cum venerit ad annos discrecionis. 18 Ad has duas vias, scilicet eleccionis boni et mali, una via ducit, scilicet etas adolescencie, ducens ad annos discrecionis. Qui hanc viam primam ambulat, quasi cecus est, quia ab adolescencia, usquequo homo venerit ad annos discrecionis, quasi cecus est, nesciens discernere inter bonum et malum, inter peccatum et virtutem, inter mandata et prohibita. 19 Ergo homo, ambulans in una sola via, scilicet in etate puerili, similis ceco est. Cum autem venerit ad compita viarum, idest ad annos discrecionis, tunc aperiuntur ei oculi intelligencie. Nam tunc scit considerare, quid sit melius, modicum habere dolorem et eternum gaudium quam modicum gaudium et eternum dolorem. 20 Et tunc, quamcumque viam elegerit, non deerunt illi, qui gressus eius diligenter numerabunt. 21 In istis autem viis multe sunt fosse, una contra aliam et una ante aliam, quia in etate iuuentutis et in etate senectutis unus moritur cicius, alter tardius, unus in iuuentute, alter in senectute. Ergo finis huius vite bene in fossis significari potest, quem habebunt omnes, unus sic, alius vero sic, prout naturalis disposicio exigit et prout in presciencia mea est. 22 Si enim aliquem contra naturalem disposicionem corporis subtraherem, statim contra me occasionem haberet diabolus. Et ideo, ne diabolus in minimo inueniat in me aliquid contra iusticiam, non magis facio contra naturalem disposicionem corporis quam anime. 23 Attamen considera bonitatem et misericordiam meam! Ego enim, sicut dicit magister, facio illis virtutem, qui non habent virtutem. Ego ex multa caritate omnibus illis, qui baptizati sunt et infra annos discrecionis moriuntur, do regnum celorum, sicut scribitur: Complacuit Patri meo talibus dare regnum celorum. 24 Adhuc eciam ex pietate mea facio cum infantibus paganorum misericordiam. Nam quicumque eorum infra annos discrecionis moriuntur, quia ad cognicionem faciei mee venire non possunt, venient in locum quendam, tibi non licitum scire, ubi sine cruciatu morabuntur. 25 Qui autem ab una via progressi veniunt ad illas, duas, idest ad annos discrecionis boni et mali, tunc in eorum potestate est eligere, quod magis eis placuerit, et secundum quod tunc flectunt voluntatem suam, talis eorum sequitur remuneracio, quia tunc sciebant legere scripturam scriptam in compitis viarum, scilicet, quod melius esset modicum habere dolorem in principio et in procinctu gaudium quam in principio gaudium et in fine dolorem. 26 Verumptamen contingit quandoque, quod ante naturalem disposicionem corporis aliqui subtrahuntur, utputa per homicidium, ebrietatem et aliquid huiusmodi, quia diaboli malicia tanta est, quod nimis longam peccator ille haberet penam, si diucius perseueraret in mundo. 27 Et ideo, exigente iusticia et peccatis, aliqui ante naturalem disposicionem corporis subtrahuntur. Que quidem subtraccio in presciencia mea ab euo fuit, contra quam aliquem venire impossibile est. 28 Sic eciam quandoque boni ante naturalem disposicionem corporis subtrahuntur, quia ex nimia caritate, quam ad eos habeo, et ipsi ex feruore dileccionis et ex labore refrenacionis corporis, quam habent ad me, sicut in presciencia mea ab euo fuerat, exigente iusticia quandoque subtrahuntur. 29 Ergo non magis facio contra naturalem disposicionem corporis quam anime."

Chapter 2 Filii querimonia de quadam anima dampnanda presente sponsa et responsio Christi ad diabolum, cur permisit istam animam et permittit malos suum verum corpus contingere et sumere vel recipere.

{ Videbatur Deus iratus et ait: "Opus manuum mearum hoc me plus contempnit, quod in maiorem honorem constitui. Ista anima, cui omnem curam adhibui caritatis mee, tria michi fecit:2Auertebat oculos suos a me et vertebat ad inimicum. Voluntatem suam firmauit ad mundum. Fiduciam sibi posuit, quod libere posset contra me peccare. 3 Propterea quia non curauit respicere me, ego feci ei iusticiam meam subitam. Quia vere firmauit velle suum contra me et fiduciam sibi posuit falsam, ego abstuli ei desiderium suum." 4 Tunc quidam diabolus exclamauit dicens: "Iudex, hec anima mea est." Respondit iudex: "Quid cause habes contra eam?" Respondit ille: "Proposicio querimonie tue mea est accusacio, quod scilicet contempsit te, creatorem suum, propter quod facta est ancilla mea. 5 Et quia subito sublata est, quomodo subito poterat te placare? Nam et cum in mundo vixisset sano corpore, non tibi seruiuit sincero corde, quia dilexit feruencius creaturam, non pacienter tulit egritudinem et quia non considerauit opera sua, ut debuit. 6 In fine vero non arsit caritatis igne. Et quia subito abstulisti eam, ideo mea est." 7 Respondit iudex: "Non dampnaret subitus finis, nisi discordarent opera. Nec voluntas sine diligenti deliberacione perpetuo dampnatur." 8 Tunc mater Dei veniens ait: "Fili, seruus negligens, qui habet amicum familiarissimum domino, numquid ille familiarissimus non astabit ei? Aut non debet propter eum, si pecierit, saluari?" 9 Respondit iudex: "Omnis iusticia debet esse cum misericordia et sapiencia; misericordia ad remittendum rigiditatem, sapiencia, ut tamen seruetur equitas. Sed si talis fuerit transgressio, que non est digna remitti, propter familiaritatem tamen salua iusticia poterit mitigari." 10 Tunc ait mater: "Benedicte fili mi, hec anima continue habuit me in memoria et exhibuit michi reuerenciam et pro me solempnitatem suam afficiebatur facere, quamuis frigidus erat ad te. Ideo miserere ei!" 11 Respondit iterum filius: "Scis, mater benedicta, et vides omnia in me. Hec anima, quamuis te in memoria habuerit, plus tamen propter bonum temporale faciebat quam propter spirituale. Nam corpus meum mundissimum non sic tractabat, ut debuit. 12 Os namque fetidum prohibuit mee caritatis dileccionem. Amor mundi et dissolucio abscondit ei meam passionem. Presumpcio nimia venie et finis sue inconsideracio accelerauit vitam suam. 13 Et quamuis me sumpsit continue, non tamen ex hoc multum meliorabatur, quia non se preparauit, ut debuit. Qui enim colligere vellet hospitem bonum et dominum, preparare debet non solum hospicium sed et omnia utensilia. 14 Sic non iste, qui, et si mundauit domum, non tamen scopauit eam reuerenter et diligenter. Nec pauimentum strauit virtutum floribus nec utensilia membrorum suorum impleuit abstinenciis. 15 Ideo, quid ei faciendum sit, satis vides, et quid promeruerit. Quamuis enim incomprehensibilis sim et inuiolabilis et ubique sum per deitatem meam, tamen certe cum homine mundo est michi delectacio, licet et cum bono ingredior et cum dampnato. 16 Nam boni suscipiunt corpus meum hoc, quod crucifixum est et ascendit in celum, quod prefigurabatur in manna et in farina vidue. Similiter et mali, sed boni ad confortacionem maiorem, mali vero ad maiorem iudicii iusticiam, quia non timent indigni accedere ad tantam dignitatem." 17 Respondit diabolus: "Si accessit ad te indigne et iudicium suum ex hoc augmentabatur, cur permisisti eum accedere ad te et contingere te tam dignum?" 18 Respondit iudex: "Non queris ex caritate, quam non habes, sed quia ex virtute mea compelleris propter istam sponsam meam, que hec audit. 19 Sicut enim in humanitate mea et boni et mali tetigerunt me ad ostendendum veram humanitatem et paciencie humilitatem, sic et boni et mali comedunt me in altari; boni ad maiorem perfeccionem, mali autem, ne credant se esse dampnatos et ex eo, quod possunt, hoc corpore meo sumpto, si volunt, personaliter mutare voluntatem et conuerti. 20 Et quam caritatem maiorem possum ego ostendere quam quod mundissimus ingredior eciam ad immundissimum vas, quamuis sicut sol materialis a nullo possum inquinari? 21 Hanc enim caritatem tu et amici tui contempnitis, quia vos contra caritatem obfirmastis. 22 Tunc ait iterum mater: "O bone fili, quocienscumque accessit ad te, tamen timebat te, licet non ut debuit. Penituit eciam offendisse te, licet non perfecte. Hoc, fili mi, proficiat sibi propter me." 23 Respondit iterum filius: "Ego sum, sicut dixit propheta, sol verus, sed tamen longe melior sole materiali. Sol materialis non penetrat montes nec mentes, sed ego possum utrumque. 24 Si ergo mons obsistit soli materiali, ut non tangat terre propinquitatem, quid michi obsistit nisi peccatum, ne hec anima afficeretur caritate mea? 25 Quod et si pars aliqua montis remoueretur, necesse tamen est, ut, quod vicinius est, a calore euacuetur. Ego autem si intrauero in partem unam mentis munde, que michi erit consolacio, si ex parte alia senciatur fetor? 26 Ideo depelli debet, quod sordidum est, et tunc post pulchritudinem subsequitur dulcedo." 27 Respondit mater: "Fiat voluntas tua cum omni misericordia!"28 Hic sacerdos fuit sepe ammonitus de incontinencia sua et nolens resipiscere cum quadam die exisset in pratum ad curandum equum suum, venerunt fulgura et tonitrua, quibus combustus est et mortuus omni corpore illeso preter verenda, que ex toto combusta apparuerunt. 29 Tunc dixit spiritus Dei: "Filia, talia merentur illi in anima sicut iste in corpore, qui talibus miseriis et delectacionibus implicantur."

Chapter 3 Verba matris Dei admiracionis ad sponsam et qualiter in hoc mundo sunt quinque domus, quarum habitatores sunt quinque status hominum, scilicet infideles Christiani, Iudei indurati, pagani per se, Iudei simul et pagani, et amici Dei, et nota in isto capitulo multa utilia.

{ Maria loquebatur: "Magna res est, quod dominus omnium et rex glorie contemptus est. Ipse quasi peregrinus fuit in terra, vadens de loco in locum et quasi viator pulsans ostia multorum, ut suscipi mereretur. 2 Mundus enim quasi quidam fundus erat, in quo quasi quinque domus erant. Ad primam autem domum cum filius meus in habitu peregrini venisset, pulsans ad portam ait: 3 'Amice, aperi michi et introduc me in requiem et cohabitacionem tuam, ne forte fere noceant michi, ne imber, ne pluuie venient super me! 4 Da michi de vestibus tuis, quibus frigidus calefiam, nudus cooperiar! Da michi de cibo tuo, quo esuriens reficiar, de potu tuo, quo siciens refociallari merear, et recipe mercedem a Deo tuo!' 5 Tunc respondit, qui erat intus: 'Tu nimis es impaciens. Ideo non potes concordare et cohabitare nobiscum. Tu nimis longus es. Propterea non sufficimus vestire te. 6 Tu nimis cupidus es et gulosus. Ideo non sufficimus saciare te, quia cupiditas tua nullum habet fundum.' 7 Respondit iterum Christus peregrinus, qui erat extra: 'Amice, induc me hilariter et voluntarie, quia in modico ego concludor loco! 8 Da michi de vestibus tuis, quia non est tam paruum vestimentum in domo tua, quia non ad calefaciendum me sufficiat! Da michi de cibo tuo, quia eciam mica saciare me potest, et stilla aque dabit michi refrigerium et fortitudinem!' 9 Respondit iterum, qui erat intus: 'Nos bene cognoscimus te. Tu es humilis in verbis et importunus ad rogandum. Tu videris modestus ad contentandum, sed tamen insaciabilis es ad implendum, frigidissimus et difficillimus ad cooperiendum. Vade, quia non colligam te!' 10 Tunc venit ad secundam domum et ait: 'Amice, aperi et vide me! Ego enim dabo tibi, quibus indigueris. Ego defendam te ab inimicis tuis.' 11 Respondit, qui erat intus: 'Oculi mei debiles sunt. Noceret eis, si videro te. Ego abundo in omnibus et non indigeo tuis. Ego potens et fortis sum. Quis michi nocere potest?' 12 Tunc veniens ad terciam domum ait: 'Amice, eleua aures tuas et audi me! Extende manus tuas et contracta me! Aperi os tuum et gusta me!' 13 Respondit habitator domus: 'Clama alcius, quia bene audiam te! Si lenis fueris, attraham te. Si dulcis fueris, recipiam te.' 14 Tunc iuit ad quartam domum, cuius porta quasi ad dimidium aperta erat, et ait: 'Amice, si considerares tempus tuum inutiliter expensum, colligeres me. 15 Si intelligeres et audires, que ego feci pro te, compatereris michi. Si attenderes, quantum offendisti me, ingemisceres et peteres veniam.' 16 Respondit ille: 'Nos sumus quasi mortui in expectacione et desiderio tui. Compatere ergo miserie nostre, et libentissime damus nos tibi. 17 Respice miseriam nostram et considera corporis nostri angustiam, et ad omnia, que vis, parati erimus.' 18 Tunc venit ad quintam domum, que ex toto aperta erat, et ait: 'Amice, hic libenter ingredi volo, sed scito, quod requiem quero molliorem quam plume prestare solent, calorem feruenciorem quam qui fieri ex lana solet, recenciorem cibum quam caro recens animalis prestare poterit.' 19 Responderunt, qui erant intus: 'Mallei iacent ad pedes nostros. Hiis libentissime confringemus pedes et crura nostra, et medullam de hoc fluentem dabimus tibi in requiem. 20 Viscera nostra et interiora omnia libenter tibi aperiemus. Eciam ingredere in hec! 21 Sicut enim medulla nostra nichil est mollius tibi ad requiescendum, sic visceribus nostris nichil est tibi melius ad calorem. 22 Cor nostrum recencius est inter animalia. Hoc libenter scindemus in cibum tuum. Tantummodo ingredere! Dulcis enim es ad gustandum et desiderabilis ad fruendum.' 23 Quinque domorum inhabitatores hii sunt quinque status hominum in mundo. Primi sunt infideles Christiani, qui iudicia filii mei dicunt iniusta, promissa eius falsa et mandata eius intolerabilia. 24 Isti sunt, qui ad predicatores filii mei dicunt cogitacione, dicunt intellectu, dicunt blasphemia: 'Omnipotens si vere esset, longissimus est et non potest attingi. 25 Latissimus et altissimus est et non potest vestiri. Insaciabilis est et non potest refici. Impacientissimus est et non potest cohabitari.' 26 Longissimum eum dicunt, quia pusilli sunt opere et caritate et non conantur ad eius bonitatem assurgere. 27 Latissimum eum dicunt, quia cupiditas eorum nescit modum. Causantur semper defectum, suspicantur malum, antequam venerit. 28 Insaciabilem quoque arguunt, quia celum et terra non ei sufficiunt; quin et ab homine dona pociora exigit. Omnia dare pro anima secundum preceptum fatuissimum reputant, pro corpore pauciora graue dampnum. 29 Impacientissimum quoque eum dicunt, quia odit vicia et immittit contraria voluntati eorum, nichil reputantes pulchrum et utile nisi que suggerit eis voluptas corporalis. 30 Nunc autem filius meus vere est omnipotens in celo et in terra, creator omnium et a nullo creatus, ante omnia manens et post eum nullus futurus. 31 Ipse quippe est longissimus, altissimus et latissimus inter omnia et extra et super omnia. 32 Quamuis autem sic potens est, tamen ex caritate ministerio hominis vestiri desiderat, qui vestimento non indiget, quia vestit omnia, vestitus ipse eternaliter et immutabiliter honore perpetuo et gloria. 33 Refici caritate hominis desiderat, qui panis est angelorum et hominum, omnia reficiens et ipse nullorum indigens. 34 Pacem peciit ab homine, qui pacis reformator est et conditor. 35 Ergo quicumque ipsum colligere voluerit hilari mente, saciare eum poterit eciam mica panis, si voluntas fuerit bona. Vestire eum sufficit filo, si caritas est ardens. Potare eum poterit stilla, si affectus fuerit rectus. Recipere eum valet in cor et loqui cum eo, si deuocio fuerit feruens et stabilis. 36 Spiritus enim est Deus. Ideo et in spiritualia voluit commutari carnalia et in eternalia ea, que sunt casura. 37 Illud quoque sibi ipsi fieri et exhiberi reputat, quod exhibetur suis membris. Nec opus et facultatem solam attendit sed feruentem voluntatem et qua opus factum fuerit intencione. 38 Verum isti, quo plus filius meus ad eos occultis inspiracionibus clamat, que plus in predicatoribus suis eos ammonuerit, eo plus mentem suam contra eum affirmant, nec audiunt nec ei ostium per voluntatem aperiunt nec operibus caritatis eum introducunt. 39 Ideo, cum tempus eorum venerit, falsitas, cui innituntur, annichilabitur, veritas exaltabitur et gloria Dei erit manifestata. 40 Secundi sunt Iudei indurati. Hii sibi ipsis in omnibus videntur esse racionabiles, sapienciam suam habent pro legali iusticia, opera sua predicant et tenent ceteris honoraciora. 41 Isti si facta filii mei audierint, reputant contemptibilia. Si verba eius et mandata audierint, dedignantur, immo et peccatores et maculosos se existimant, si considerant et audiunt, que pertinent ad filium meum, infeliciores quoque et miserabiliores, si eius imitarentur opera. 42 Quamdiu autem mundus eis afflauerit, reputant se felicissimos. Quamdiu sani sunt viribus, credunt se fortissimos. Ideo spes eorum cadet in nichilum et gloria eorum in confusionem. 43 Tercii sunt pagani. Horum quidam deridendo clamant cotidie: 'Quis est ille Christus? Si dulcis est in dando presencia, libenter recipiemus eum, si mitis in condonando peccata, libencius honorabimus eum.' 44 Sed isti clauserunt oculos intelligencie sue, ne intelligant iusticiam et misericordiam Dei. Obturant aures suas, ut non audiant, quid filius meus fecit pro eis et pro omnibus. 45 Contrahunt os suum et non inquirunt, quid futurum erit eis et quid expedit. Complicant manus suas et laborare renuunt ad perquirendum viam, quomodo fugiant mendacium et inueniant veritatem. 46 Propterea quia nolunt intelligere et cauere, cum possunt et tempus habent, cadent cum habitacione sua et in tempestate inuoluentur. 47 Quarti sunt illi Iudei et pagani, qui libenter essent Christiani, si scirent quomodo et quid filio meo esset placitum et si haberent adiutorem. 48 Hii audiunt cotidie a circumiacentibus et intelligunt ex clamore interno amoris et signis, quanta fecit filius meus et passus est pro omnibus. Ideo in consciencia sua clamant ad filium meum dicentes: 49 'O Domine, audiuimus, quod promisisti te nobis daturum. Ideo expectamus te. Veni et comple promissum tuum! 50 Intelligimus enim et videmus de hiis, qui dii coluntur, quod in eis est nulla deitatis virtus, nulla animarum caritas, nulla castitatis predicanda magnitudo. Sed inuenimus in eis corporum amiciciam, honoris presentis mundi dileccionem. 51 Intelligimus quoque de lege tua et audimus opera tua magnalia in omni misericordia et iusticia. Audimus de prophetarum tuorum dictis, quod te, quem prophetauerunt, expectabant. 52 Ergo, piissime Domine, veni! Libenter enim nosmetipsos dabimus tibi, quia intelligimus, quod in te est animarum caritas, omnium rerum discretus usus, perfecta puritas et vita sempiterna. 53 Ergo veni cicius, quia mortui sumus pre expectacione tui, et illumina nos!' 54 Sic igitur isti clamant ad filium meum. Et ideo quasi ad dimidietatem apertum est ostium eorum, quia completam habent voluntatem ad bonum, sed nondum peruenerunt ad effectum. Isti sunt, qui merentur habere graciam filii mei et consolacionem. 55 In quinta domo sunt amici mei et filii mei, quorum mentis ostium ad plenum apertum est filio meo. Isti filium meum vocantem libenter audiunt. Pulsanti non solum aperiunt sed et venienti hilariter occurrunt. 56 Isti frangunt malleis diuinorum preceptorum, quidquid in eis est distortum. Et preparant filio meo requiem, non in plumis auium sed in concordia virtutum et in refrenacione malarum affeccionum, que est medulla omnium virtutum. 57 Isti eciam filio meo exhibent calorem, non qui fit de lana sed in caritate tam feruenti, quod non solum tribuunt sua filio meo sed et se ipsos. 58 Insuper et refeccionem ei preparant recenciorem omni carne, que est in corde perfectissimo, quo nichil desiderant, nichil diligunt nisi Deum suum. 59 In istorum corde habitator celi dominus est, et ex istorum caritate Deus, omnia reficiens, suauiter reficitur. Isti semper oculos habent ad ostia, ne intret inimicus, aures ad Dominum, manus ad pugnandum contra inimicum. 60 Hos tu, filia, in quantum potes, imitare, quia fundamentum eorum in petra est firmissima. Alie vero domus fundamentum habent in luto et ideo veniente vento concucientur."

Chapter 4 Verba matris Dei ad Filium pro sponsa et qualiter Christus per Salomonem figuratur et de crudeli sentencia contra falsos Christianos.

{ Mater Dei loquebatur ad filium dicens: "Ecce, fili, sponsa tua plorat, quia pauci sunt amici tui et inimici multi." 2 Respondit filius: "Scriptum est, quod filii regni eicientur et filii non regni accipient hereditatem. Sic eciam scribitur, quod quedam regina de ultimis finibus venit videre diuicias Salomonis et audire sapienciam eius. 3 Que cum vidit, vix pre admiracione habuit spiritum. Qui autem erant in regno eius, non attendebant sapienciam eius nec admirabantur diuicias eius. 4 Ego sum ille Salomon in figura, sed longe dicior et sapiencior Salomone, quia a me est omnis sapiencia et si quis sapiens est. 5 Diuicie mee sunt vita eterna et gloria indicibilis. Has ego promisi Christianis et prebui tamquam filiis, ut, si me imitarentur et verbis meis crederent, sine fine eas possiderent. 6 Sed isti sapienciam meam non attendunt, opera despiciunt, promissionem meam et diuicias meas habent pro nichilo. Quid ergo faciam eis? 7 Utique, quia filii nolunt habere hereditatem, extranei, idest pagani, recipient. Ipsi enim sicut regina extranea, per quam intelligo infideles animas, venient et admirabuntur diuicias glorie mee et caritatis in tantum, quod a spiritu infidelitatis sue cadent et spiritu meo replebuntur. 8 Quid autem faciam filiis regni? Faciam eis sicut sapiens figulus, qui materiam, quam prius de luto fecit, cum non perspexerit eam honestam et aptam, deprimit eam ad terram et comminuit. 9 Sic ego Christianis faciam. Qui cum mei esse deberent, quia eos ad imaginem meam formaui et per sanguinem meum redemi, sed deformati sunt contemptibiliter. Propterea sicut terra conculcabuntur et in infernum deprimentur.

Chapter 5 Verba Dei presente sponsa de sui magnificencia et in figura mirabili, qualiter Christus per Dauid et Iudei et mali Christiani et pagani per tres filios Dauid designantur et qualiter Ecclesia subsistit in septem sacramentis.

" {E go sum Deus, non lapideus vel ligneus nec ab aliquo creatus sed omnium creator, manens sine principio et sine fine. Ego sum, qui veni in virginem et fui cum virgine, non tamen amittens deitatem. 2 Sed ego, qui eram per humanitatem in virgine manente deitate, ego idem cum Patre et Spiritu sancto regnabam in celo et in terra per deitatem. 3Ego eciam Spiritu meo inflammabam virginem, non quod Spiritus meus, qui inflammabat, separaretur a me, sed idem, qui inflammabat, idem erat in Patre et in me Filio, et in eo Pater et Filius, et hii unus Deus, non tres dii. 4 Ego sum similis Dauid regi, qui habuit tres filios. Unus eorum vocabatur Absalon, qui querebat vitam patris. Secundus eorum querebat regnum patris sui, scilicet Adonias. Tercius optinuit regnum, scilicet Salomon. 5 Primus notat Iudeos. Hii sunt, qui vitam meam et mortem meam querebant et despiciebant consilium meum. Propterea nunc cognita retribucione eorum possum dicere, sicut dixit Dauid de filio suo mortuo: 6 'Fili mi Absalon!', idest: O filii Iudei, ubi est nunc desiderium vestrum et expectacio? O filii mei, ubi est nunc finis vester? 7 Compaciebar vobis ex eo, cum me desiderastis venturum, quem tot signis audistis venisse, cum desiderastis fugitiua, que omnia iam fugerunt. 8 Sed nunc magis compacior, sicut Dauid reiterans verbum primum, quia video finem vestrum in miseria mortis. Ideo adhuc ex maxima caritate dico, sicut Dauid dixit: 'Fili mi, quis det michi, ut moriar pro te?' 9 Dauid enim sciuit se bene non posse morte sua filium reuocare mortuum, sed ut ostenderet affectum caritatis paterne et voluntatis bone promtissimum, si possibile fuisset, libenter, licet sciret impossibile esse, mortem suscepisset pro filio. 10 Sic ego nunc dico: O filii Iudei, qui licet habuistis malam voluntatem ad me et, in quantum potuistis, fecistis contra me, si possibile esset et Patri sic placeret, libenter adhuc semel morerer pro vobis, quia compacior miserie vestre, quam vobis exigente iusticia vos ipsi fecistis. 11 Dixi enim vobis facienda verbo et ostendi exemplo. Precessi vos quasi gallina alis caritatis fouendo, sed omnia spreuistis. 12 Ideo omnia, que desiderastis, fugerunt. Finis vester est in miseria et labor omnis euacuatus. 13 In secundo filio Dauid notantur mali Christiani. Qui contra patrem suum in senectute deliquit. Cogitauit enim secum sic: 'Pater meus senex est et deficit viribus. 14 Si locutus ei aliqua sinistra fuero, non respondet. Si fecero aliqua contraria, non vindicabit. Si attemptauero contra eum aliqua, pacienter suffert. Propterea faciam, que volo.' 15 Hic cum quibusdam seruis Dauid patris sui ascendebat in lucum, ubi pauce erant arbores, ut regnaret. Sed, apparente sapiencia et voluntate patris, immutatum est consilium eius et ipsi, qui cum ipso erant, dehonestati sunt. 16 Sic faciunt nunc michi Christiani. Ipsi cogitant apud se sic: 'Signa Dei et iudicia non aperta sunt nunc ut prius. Nos possumus loqui, que volumus, quia misericors est et non attendit. Faciamus, que nobis placent, quia faciliter indulget.' 17 Ipsi diffidunt de potencia mea, quasi nunc infirmior sim ad faciendum, que volo, quam prius. Ipsi caritatem meam minorem arbitrantur, quasi noluerim iam eis ut patribus eorum misereri. Ipsi et iudicium meum reputant ludibrium et iusticiam meam vanitatem. 18 Propterea et ascendunt in lucum cum quibusdam seruis Dauid, ut regnent fiducialiter. 19 Quis est iste lucus, ubi pauce arbores stare solent, nisi sancta Ecclesia, que ex septem sacramentis quasi ex paucis arboribus subsistit? 20 In hanc Ecclesiam intrant, sed cum aliquibus seruis Dauid, idest cum paucis operibus bonis, ut fiducialiter optineant regnum Dei. Quia ipsi faciunt modica opera bona, ex quibus confidunt, quod, in quocumque peccato fuerint et qualecumque peccatum fecerint, nichilominus regnum celeste quasi hereditario iure habere possint. 21 Sed sicut filius Dauid, qui contra voluntatem Dauid regnum optinere voluit, repulsus est cum dedecore, quia ambiuit iniuste et iniustus erat, et dabatur sapienciori et meliori, sic ipsi a regno meo expellentur et dabitur eis, qui voluntatem Dauid faciunt, quia nullus, nisi qui caritatem habuerit, regnum meum optinere poterit. 22 Nec nisi mundus et secundum cor meum se dirigens michi mundissimo poterit appropinquare. 23 Tercius filius Dauid erat Salomon. Hic significat paganos. Cum audiuit Bersabee, quod alter quam Salomon, cui Dauid promisit post se regnaturum, a quibusdam electus esset, intrauit ad Dauid et ait: 24 'Domine mi, tu iurasti michi, quod Salomon post te regnaret. Nunc autem alter electus est. Si sic contingit et si sic habebit processum, tunc ego quasi adultera iudicor ad ignem et filius meus erit illegit/t/imus.' 25 Quibus auditis Dauid erexit se et dixit: 'Iuro per Deum, quod Salomon in sede mea sedebit et post me regnabit.' 26 Et precepit seruis suis, ut Salomonem exaltarent in sede regni sui et predicarent regem, quem Dauid elegisset. Qui preceptum domini sui complentes cum potestate magna exaltauerunt Salomonem, et omnes alii, qui fratri suo consenserunt, fugati sunt et in seruitutem redacti. 27 Que est ista Bersabee, que se pro adultera, si alius rex eligitur, reputabit, nisi fides paganorum? Nullum enim peius adulterium est quam fornicari a Deo et a fide recta et alium Deum credere quam creatorem omnium. 28 Sed tamquam Bersabee quidam gentilium cum humili corde et contrito veniunt ad Deum dicentes: 'Domine, nos in futurum esse Christianos promisisti; perfice ergo promissum tuum! 29 Si alius rex, idest alia fides, amplius quam tua super nos surrexerit, si tu separaueris te a nobis, incendemur miseri et quasi adultera, que pro legit/t/imo suscepit adulterum, moriemur. 30 Et tu licet in eternum viuas, tu tamen morieris a nobis et nos a te, cum tu per graciam tuam elongas te a cordibus nostris et nos per diffidenciam nostram opponimus nos tibi. 31 Propterea comple promissum tuum et conforta infirmitatem nostram et illumina tenebras nostras! Nam si distuleris, idest si te a nobis elongaueris, periemus.' 32 Quibus auditis ego quasi alter Dauid volo nunc erigere me per graciam meam et misericordiam. Iuro igitur per deitatem meam, que est cum humanitate mea, et per humanitatem, que est in Spiritu meo, et per Spiritum meum, qui est in deitate et humanitate mea, et hii tres non tres dii sed unus Deus, quod complebo promissionem meam. 33 Mittam enim amicos meos, qui Salomonem filium meum, idest paganos, introducant in lucum, idest in Ecclesiam, que ex septem sacramentis quasi ex septem arboribus subsistit, scilicet baptismo, penitencia, confirmacione crismatis, sacramento altaris et sacerdocio, coniugio et unccione, et requiescent in sede mea, idest fide recta sancte Ecclesie. 34 Christiani autem mali fient eorum serui. Illi gaudebunt de hereditate perpetua et dulcedine, quam eis preparabo. Isti autem in miseria ingemiscent, que incipiet eis in presenti et in perpetuum durabit. 35 Ergo amici mei, quia iam tempus est vigilandi, non dormitent, non attedientur, nam merces gloriosa sequitur laborem eorum."

Chapter 6 Verba Filii, presente sponsa, de quodam rege existente in campo cum amicis ad dexteram et inimicis ad sinistram et qualiter per talem regem Christus, habens Christianos ad dexteram et paganos ad sinistram, designatur et qualiter reiectis Christianis suos mittit predicatores ad paganos.

{ Filius loquebatur: "Ego sum quasi rex, qui stabat in campo, ad cuius dexteram stabant amici et ad sinistram inimici. Quibus stantibus vox una cuiusdam clamantis venit ad dexteram, ubi omnes bene armati stabant. 2 Galeas habebant ligatas et facies conuersas ad dominum. Clamabat autem vox sic: 'Vertite vos ad me et credite michi! Ego habeo aurum dare vobis.' 3 Qui audientes verterunt se ad eum. Quibus versis dixit vox secundo: 'Si volueritis videre aurum, soluite galeas vestras, et si possidere desideratis, ego iterum ligabo galeas vestras ad voluntatem meam.' 4 Quibus fauentibus ei, ligauit galeas eorum ex transuerso ita, quod anteriora foramina, per que videre debebant, erant in occipite, et posteriora galee obumbrabant oculos, ne viderent. Et sic ille clamans cecos duxit eos post se. 5 Quibus gestis nunciauerunt amici quidam regis domino suo, quod homines sui ab inimicis suis essent supplantati. Qui ait ad amicos suos: 6 'Exite inter illos et clamate sic: Soluite galeas vestras et videte, quia decepti estis! Conuertimini ad me, et ego recipiam vos in pace!' 7 Qui noluerunt audire sed habuerunt pro derisu. 8 Quod serui audientes, nunciauerunt hoc domino suo, qui ait: 'Ergo quia ipsi contempserunt me, cito procedite ad sinistram et dicite eis, qui ad sinistram stant, hec tria: Via, que ducit vos ad vitam, parata est vobis. Porta aperta est. Et dominus personaliter cum pace vult occurrere vobis. 9 Ergo credite firmiter viam esse paratam! Sperate stabiliter portam esse apertam et verba eius esse vera! Occurrite cum caritate domino, et ipse cum caritate et pace suscipiet vos et ducet in perpetuam pacem!' 10 Qui audientes verba nunciorum crediderunt et suscepti sunt in pace. 11 Ego sum ille rex, qui Christianos habui ad dexteram, quia eis eternum bonum preparaui. Quorum galee tunc ligate et facies ad me verse erant, quando voluntatem perfectam habuerunt facere voluntatem meam, obedire mandatis meis et desiderium totum erat ad celum. 12 Tandem vox diaboli, idest superbia, sonuit in mundo, que ostendit mundi diuicias et carnalem voluptatem. Ad quam tunc se verterunt, cum affectum et consensum superbie dederunt. 13 Pro qua et tunc galeas deposuerunt, cum affectum opere compleuerunt et temporalia spiritualibus preposuerunt. 14 Depositis ergo galeis diuine voluntatis et armis virtutum, tantum nunc superbia preualuit in eis et tantum eos sibi obligauit, quod libenter usque in finem volunt peccare, et libenter in eternum vellent viuere, ut in eternum possent peccare. 15 Que eciam sic obumbrauit eos, quod foramina galearum, per que videre deberent, stant in occipite et in fronte tenebre sunt. 16 Que enim sunt foramina galearum nisi consideracio futurorum et prouida circumspeccio presencium? 17 Per primum foramen deberent considerare premia eterna, quam delectabilia sunt, et futura supplicia, quam horribilia sunt, ac Dei iudicia quam terribilia. 18 Per secundum foramen deberent considerare, que essent precepta a Deo et que prohibita, quantum excederent a mandatis Dei et quomodo emendarent. 19 Sed hec foramina stent in occipite, ubi nichil videtur, quia consideracio celestium tradita est obliuioni. Amor Dei refriguit, amor autem mundi tam suauiter consideratur et amplectitur, quod eos ducit tamquam rotam bene unctam ad quodcumque velit. 20 Verumptamen amici mei, videntes dehonestatem meam, animarum casum et diaboli dominium, cotidie pro eis ad me precibus suis clamant. 21 Quorum preces penetrauerunt celum et intrauerunt aures meas, et flexus precibus eorum misi eis cotidie predicatores meos, ostendi signa et multiplicaui eis graciam meam. Sed omnia spernentes, peccata peccatis addiderunt. 22 Propterea dicam nunc seruis meis et in veritate complebo: Procedite, serui mei, ad sinistram, idest ad paganos, qui tamquam ad sinistram in contemptu usque huc fuerunt! Procedite, inquam, et dicite sic: 23 'Dominus celi et creator omnium facit vobis dici: Via celi aperta est vobis. Habete voluntatem intrandi cum firma fide! Porta celi stat vobis aperta. Sperate firmiter, et intrabitis in eam! 24 Rex celi et dominus angelorum vult personaliter occurrere vobis et dare pacem et perpetuam benediccionem. Occurrite ei et suscipite eum cum fide eius, quam vobis ostendit, qua via celi preparatur! 25 Suscipite eum cum spe, qua speratis, cum ipse habet iam velle dare vobis celum! Diligite eum toto corde et opere complete, et ingredimini portas Dei, a quibus Christiani, qui eas ingredi nolunt et se indignos per opera sua faciunt, repellentur!' 26 In veritate mea dico vobis, quod complebo verba mea et non dimittam. Suscipiam vos in filios et ero vobis in patrem, quem Christiani contemptibiliter contempserunt. 27 Vos ergo, amici mei, qui estis in mundo, procedite securi et clamate, annunciate eis voluntatem meam et iuuate, ut possint complere! Ego ero in corde et in ore vestro. Ego ero dux vester in vita et conseruator in morte. 28 Non relinquam vos. Procedite audacter, quia ex labore crescit gloria! Omnia enim possem in uno puncto et verbo, sed volo, ut ex certamine crescat vobis merces et ex virilitate vestra crescat honor meus. 29 Nec miremini, quod loquor! Nam si sapientissimus in mundo posset considerare, quot anime descendunt cotidie in infernum, plures essent quam arena maris dinumerata et lapilli riparum. 30 Hec enim est iusticia, quia se a Deo et Domino suo separauerunt. Propterea ut minuatur numerus diaboli, sciatur periculum et impleatur exercitus meus, loquor, si forte audierint et resipiscant."

Chapter 7 Verba Iesu Christi ad sponsam, qualiter eius deitas corone comparatur et quomodo status clericorum et laicorum per Petrum et Paulum designatur, et de modis contra inimicos tenendis et de condicionibus penes milites seculares habendis.

{ Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Ego sum rex corone. Numquid scis tu, quare dixerim 'rex corone'? 2 Certe deitas mea sine principio erat et sine fine erit et est. Hec deitas mea corone assimilatur, quia sine inicio et sine fine est. 3 Sicut autem in regno corona seruatur regi futuro, sic deitas mea seruabatur hamanitati mee, qua ipsa coronaretur. 4 Ego autem habui duos famulos. Unus erat clericus, alter laicus. Primus erat Petrus, clerici officium habens. Paulus autem quasi laicus. 5 Petrus fuit alligatus coniugio. Qui, videns coniugium cum officio clerici non posse conuenire et rectitudinem mentis sue in incontinencia periclitari perpendens, separauit se quantum ad commixtionem a coniugio, quamuis licito, et perfecta mente adhesit michi. 6 Paulus autem castitatem seruauit et se immaculatum a thoro custodiuit. 7 Ecce qualem caritatem cum istis duobus feci! Primo, idest Petro, dedi claues celi, ut, quecumque ligaret et solueret in terra, ligata et soluta essent in celo. 8 Secundo, idest Paulo, dedi, ut similis Petro fieret in gloria et honore. Sicut enim in terra pares fuerunt et coniuncti, sic nunc in celo in gloria perpetua coniuncti sunt et glorificati. 9 Sed licet istos duos expresse nominauerim, tamen cum eis et in eis alios amicos meos intelligo. Sicut enim olim in lege ad solum Israel quasi ad unum hominem loquebar, cum tamen totum Isra/h/eliticum populum in illo nomine notabam, sic nunc in istis duobus plures intelligo, quos gloria mea et caritate repleui. 10 Procedente autem aliquo tempore ceperunt mala multiplicari et caro infirmari et procliuior solito ad malum esse. 11 Propterea utrique statui, clericorum scilicet et laicorum, quos in Petro et Paulo intelligo, misericorditer consulens, permisi clericos bona Ecclesie ad utilitatem corporis moderate habere, ut eo feruenciores et frequenciores essent in seruicio meo. Permisi et laicis coniugium iuxta ritum Ecclesie. 12 Inter clericos erat quidam bonus homo, qui cogitabat apud se: 'Caro trahit me ad prauam voluptatem, mundus ad nociuum visum, diabolus ponit michi multipliciter peccati insidias. 13 Ideo, ne supplanter a carne et a voluptate, ponam modum in omnibus actibus meis, moderabo me in refeccione et quiete, seruabo tempus debitum in labore et oracione, refrenabo carnem meam ieiuniis. 14 Secundo, ne mundus trahat me ab amore Dei, omnia, que mundi sunt, quia caduca sunt, relinquere volo. Paupertate Christum sequi tucius est. 15 Tercio, ne diabolus decipiat me, qui semper falsa ostendit pro vero, subiciam me regimini et obediencie alterius, omnem voluntatem propriam abiciam et paratum me exhibeo ad omnia, quecumque michi ab alio fuerint imperata.' 16 Hic est, qui primum instituit monasterium et laudabiliter in eo perseuerans aliis vitam suam imitandam dereliquit. 17 Status laicorum bene erat ad tempus dispositus. Quidam eorum excolebant terram et labori agrorum viriliter instabant. 18 Alii velificabant nauibus et mercimonia aliis regionibus deferebant, ut unius regionis fertilitas alterius subleuaret inopiam. 19 Quidam instabant operi manuum et diuersarum arcium. Inter istos quidam erant defensores Ecclesie mee, qui nunc dicuntur curiales. Qui assumpserunt sibi arma ad ulcionem Ecclesie sancte, ad expugnacionem inimicorum eius. 20 In istis curialibus apparuit quidam bonus homo et amicus meus, qui cogitabat apud se: 21 'Non excolo terram ut agricultor, non desudo in fluctibus maris ut mercator, non insisto labori manuum ut operator egregius. 22 Quid ergo faciam aut quibus operibus placabo Deum meum? Sed nec virilis sum in labore Ecclesie. 23 Corpus meum debile est et molle ad paciendum vulnera, manus remissa ad feriendum inimicos, mens fastidiosa ad cogitandum celestia. Quid ergo faciendum est modo? 24 Certe scio, quid faciam. Surgam et obligabo me cum iuramento stabili sub temporali principe, quod defensurus sim viribus meis et sanguine meo fidem sancte Ecclesie.' 25 Veniens autem ille amicus meus ad principem ait: 'Domine, ego sum de defensoribus Ecclesie. 26 Corpus meum nimis molle est ad paciendum vulnera, manus remissa ad feriendum, mens instabilis ad cogitandum bona et laborandum, voluntas michi placet propria, requies non sinit me fortiter pro domo Dei stare. 27 Ideo constringo me cum iuramento publico sub obediencia sancte Ecclesie et tua, o princeps, quod eam defensurus sim omnibus diebus vite mee, ut si forte tepida mens et voluntas fuerit ad certandum, propter iuramentum teneor et compelli possum ad laborandum.' 28 Cui respondit princeps: 'Vadam tecum ad domum Domini et ero testis iuramenti tui et promissionis tue.' 29 Venientes autem ambo ad altare meum, amicus meus flexo genu ante altare meum dixit: 'Ego nimis infirmus sum in carne mea ad paciendum vulnera, voluntas propria nimis est michi cara, manus tepida ad percuciendum. 30 Ideo in presenti promitto obedienciam Deo et tibi, qui caput es, cum iuramento meo firmiter astringens me sanctam Ecclesiam contra inimicos eius defensurum, amicos Dei confortaturum, viduis, orphanis et fidelibus Dei benefacturum, contra Ecclesiam Dei et fidem eius numquam aliquid contrarium acturum. 31 Insuper obligo me correccioni tue, si errare me contingat, ad hoc, ut obligatus ad obedienciam tanto magis cauere possim peccata et voluntatem propriam et tanto feruencius et facilius insistere voluntati Dei et tue sciamque tanto michi esse dampnabilius ceteris et contemptibilius, si violata obediencia mandatis tuis contraire presumpsero.' 32 Facta autem ista professione ad altare meum, princeps sapienter considerans disposuit sibi habitum, ab aliis secularibus distinctum, in signum abdicacionis voluntatis proprie et ut sciret se superiorem habere et debere ei obtemperare. 33 Dedit eciam princeps in manu eius gladium dicens: 'Hoc gladio inimicos Dei comminues et interficies.' 34 Dedit et in brachio eius clipeum dicens: 'Hoc clipeo defende te contra inimicorum iacula et pacienter tolera illata, ut prius crepat clipeus quam fugias!' 35 Iste amicus meus hec omnia, audiente clerico meo, qui presens erat, firmiter seruaturum se promisit. Qui clericus, facta promissione, dedit ei corpus meum in robur et fortitudinem, ut amicus meus, per corpus meum michi unitus, numquam a me separaretur. 36 Talis fuit amicus meus Georgius et plures alii. Tales et deberent esse milites, qui nomen deberent habere propter dignitatem, habitum propter operacionem et defensionem fidei sancte. 37 Audi nunc, quid inimici mei faciunt contra ea, que amici mei prius fecerunt! 38 Denique amici mei ingrediebantur monasteria ex discreto timore et diuina caritate. Sed hii, qui nunc sunt in monasteriis, vadunt in mundum pro superbia et cupiditate, habentes propriam voluntatem, facientes corporis sui delectamenta. 39 Istorum, qui in tali voluntate moriuntur, iusticia est, quod non senciant nec optineant celeste gaudium sed penam in inferno sine fine. 40 Scito eciam, quod claustrales, qui coguntur contra velle proprium ex diuina caritate fieri prelati, non sunt in eorum numero computandi. 41 Milites quoque, qui mea portabant arma, fuerunt parati dare vitam pro iusticia et effundere sanguinem propter fidem sanctam, indigentes promouendo ad iusticiam, malosque deprimere et humiliare. 42 Sed nunc audi, quomodo auersi sunt! Placet quippe nunc eis magis mori in bello pro superbia, cupiditate et inuidia iuxta diabolicas suggestiones quam secundum mandata mea viuere ad optinendum gaudium sempiternum. 43 Ergo omnes, qui in tali voluntate moriuntur, dabitur eis stipendium ex iudicio iusticie, scilicet animabus eorum in eterna diaboli coniunccione. 44 Hii vero, qui michi seruiunt, tenentur habere stipendium cum celesti exercitu sine fine. 45 Hec verba ego, Iesus Christus, locutus sum, verus Deus et homo, unus cum Patre et Spiritu sancto, semper Deus."

Chapter 8 Verba Christi ad sponsam de cuiusdam militis retrocessione a vera milicia, idest ab humilitate, obediencia, paciencia, fide etcetera ad falsam, idest ad superbiam et per contrarium, et de sue dampnacionis experiencia et de dampnacionis incursu propter malam voluntatem sicut propter opus.

" {E go sum verus Dominus. Nullus enim dominus est me excellencior, nec ante me fuit nec post me erit, sed omne dominium est a me et per me. 2 Ideo ego verus sum Dominus, nec aliquis vere est dominus dicendus nisi ego solus, quia a me est omnis potestas. 3 Dixi tibi prius, quod duos habui famulos, quorum alter vitam laudabilem viriliter assumpsit et virilius consumauit. Quem innumerabiles postea in eadem vita et milicia sequebantur. 4 Nunc dicam tibi, quis de professione milicie, institute ab amico meo, primo recessit. Nomen eius non dico tibi, quia non cognoscis eum ex nomine, sed intenciones eius et affectum tibi ostendam, qualis erat. 5 Quidam volens fieri miles venit ad templum meum, qui ingrediens audiuit vocem: 'Si tu vis fieri miles, oportet te habere ista tria: 6 Primo debes credere panem, qui videtur in altari, esse Deum verum et hominem, celi et terre creatorem. 7 Secundo debes habere maiorem abstinenciam a voluntate tua post assumptam miliciam quam antea consueuisti. 8 Tercio non debes curare de honore mundi, et dabo tibi delectacionem diuinam et honorem sempiternum.' 9 Quibus auditis et ipso secum hec tria deliberante, audiuit in mente sua vocem aliam pessimam, tribus primis tria contraria sonantem: 'Si', inquit, 'volueris michi seruire, dabo tibi alia tria. 10 Dabo tibi possidere, que vides, audire, que delectant, optinere, que appetis.' 11 Qui audiens ista cogitauit apud se: 'Ille dominus primus iubet me credere, que non video, promittit, que nescio, iubet abstinere a delectacionibus, quas desidero et video, iubet sperare incerta. 12 Alter autem promittit michi mundi honorem, quem video, delectacionem, quam appeto, auditum delectabilium et visum non prohibet. 13 Certe melius est michi sequi eum et habere, que video, uti hiis, de quibus certus sum, quam sperare incerta.' 14 Iste homo sic cogitans cepit primo de vera milicia retrocedere. Ipse abnegauit professionem veram et promissionem irritauit. 15 Clipeum paciencie proiecit ante pedes meos, gladium defensionis fidei reiecit de manibus suis et sic exiuit de templo meo. 16 Cui dixit vox illa pessima: 'Si, sicut dixi, volueris esse meus, tunc debes procedere cum omni superbia in campum et in plateas, ut, sicut ille Dominus precepit suis habere humilitatem in omnibus, sic nullum sit genus ostentacionis et superbie, quod te fugiat. 17 Et sicut ille intrauit cum obediencia et omni se subdidit obediencie, sic nullum tu patere te esse superiorem! Nulli curues per humilitatem ceruicem tuam. 18 Gladium assume in manibus ad hoc, ut effundas sanguinem proximi tui et fratris tui propter acquisicionem possessionis eius! 19 Clipeum pone in brachio ad hoc, ut libenter des vitam tuam pro acquisicione honoris! 20 Pro fide, quam ille habet, tu dilige templum corporis tui, ut a nulla voluptate, que te delectat, abstineas!' 21 In talibus ergo homine illo firmante voluntatem suam et intencionem, princeps suus imposuit collo eius manum suam in loco ad hoc constituto. 22 Locus enim qualiscumque non obest alicui, si voluntas fuerit bona, nec prodest, si intencio fuerit praua. 23 Dictis autem verbis confirmacionis milicie sue, recessit ille, miliciam suam exercens ad omnem mundi superbiam, paruipendens miser, quod ad maiora quam prius et austeriorem vitam fuerat obligatus. 24 Hunc militem infinite milicie sequebantur et sequuntur in superbia, et profundius propter milicie professionem descendunt in abyssum. 25 Sed potes querere, quod multi volunt exaltari in mundo et vocari magni sed tamen non preualent: 'Numquid isti propter voluntatem malam eque punientur sicut hii, qui omnem processum iuxta desiderium habebant?' 26 Ad hoc ego respondeo tibi: Quicumque completam habet voluntatem et facit, quantum potest, ut exaltari possit in mundo et in mundi honore et nomine vano vocari nec tamen propter occultum iudicium meum permittitur effectus voluntati, pro certo dico tibi, quod secundum voluntatem illam malam ita punietur sicut ille, qui compleuit opere, nisi penitencia voluntas corrigatur. 27 Ecce de duobus, satis notis pluribus, dico tibi exemplum: 28 Quorum unus iuxta voluntatem suam prosperabatur et fere omnia, que concupiuit, optinuit. Alter eandem voluntatem habuit sed non optinuit posse. 29 Primus optinuit honorem mundi, dilexit templum corporis sui in omni voluptate, dominabatur, ut voluit, ad omnia, quo misit manum, proficiebat. 30 Alter eorum, voluntate consimilis, minorem habuit honorem. Qui gaudenter cencies fudisset sanguinem proximi sui, ut cupiditatem suam perficere potuisset. 31 Qui et fecit, quod potuit, et voluntatem suam iuxta desiderium suum adimpleuit. 32 Isti duo pares sunt in supplicio horrendo; qui licet non uno tempore et una hora fuerunt mortui ambo, tamen sic loquor de anima unius sicut de duabus, quia ambarum una est dampnacio, una et vox ambarum erat in separacione corporis animeque egressu. 33 Egressa ergo anima de corpore, ipsa loquebatur ad corpus sic: 'Dic michi, ubi est nunc visio oculorum delectabilis, quam michi promisisti, ubi voluptas, quam michi ostendisti, ubi verba delectabilia, quibus me uti precepisti?' 34 Affuit mox demon et respondit: 'Visio promissa non est nisi puluis, verba non sunt nisi aer, voluptas non est nisi lutum et putredo. Hec ad nichilum tibi valent.' 35 Tunc clamabat anima: 'Heu, heu, quam miserabiliter decepta sum! Ego video tria. Video enim illum, qui in similitudine panis michi promittebatur. 36 Ipse est rex regum et dominus dominorum. Ego video, quod promisit, et hoc est indicibile et inexcogitabile. 37 Audio iam abstinenciam, quam suasit, fuisse utilissimam.' 38 Deinde alcius clamabat cum tribus ve: 'Ve', inquit, 'quia nata sum! Ve, quia tam longa fuit vita mea super terram! Ve, quia victura sum in morte perpetua, que numquam potest terminari!' 39 Ecce quantam miseriam miseri habebunt pro contemptu Dei sui et pro transitoria felicitate! Ideo, sponsa mea, regraciare michi, quia vocaui te de tanta miseria! 40 Obedi Spiritui meo et electis meis!"

Chapter 9 Verba Christi ad sponsam, capituli immediate precedentis declaracionem inferencia, et de occursu diaboli ad supradictum militem et de eius horribili condempnacione per iusticiam.

" {O mne tempus huius vite non est nisi quasi una hora apud me. Ideo, quod dico tibi nunc, hoc semper fuit in presciencia mea. 2 Dixi prius, quod unus erat, qui incepit veram miliciam, alter, qui misere discessit ab ea. Ille vero, qui discessit a vera milicia, proiecit clipeum ante pedes meos, gladium ad latus meum, quando scilicet fregit promissionem et professionem sanctam. 3 Quid autem notat clipeus, quem proiecit, nisi fidem rectam, qua contra inimicos fidei et anime sue se defenderet? 4 Quid vero sunt pedes mei, quibus ad hominem vado, nisi diuina delectacio, qua hominem michi attraho, et paciencia mea, qua eum suffero pacienter? 5 Hunc autem clipeum proiecit, quando ingrediens templum meum cogitabat apud se: 'Hunc dominum sequi volo, qui consuluit michi nullam abstinenciam, qui michi dat, que desidero, qui permittit me audire, que delectant aures.' 6 Sic ergo proiecit clipeum fidei mee, quando magis sequi voluit voluntatem propriam quam me, quando plus dilexit creaturam quam Creatorem. 7 Si enim habuisset rectam fidem, si credidisset me omnipotentem, si iuste iudicantem et datorem eterne glorie, nichil nisi me desiderasset, nichil nisi me timuisset. 8 Sed fidem meam abiecit, et hoc ante pedes meos, quando, spreta fide mea et pro nichilo reputata, nec gaudium meum querebat nec pacienciam meam attendebat. 9 Deinde proiecit gladium ad latus meum. Quid notat gladius nisi timorem Dei, quem verus miles Dei debet habere continue in manibus, idest in operacionibus suis? 10 Quid vero significat latus meum nisi custodiam et proteccionem meam, sub qua filios meos sicut mater pullos suos foueo et defendo, ne diabolus noceat eis, ne pericula intolerabilia adveniant eis? 11 Sed ille abiecit gladium timoris mei, quando non curauit cogitare potenciam meam nec attendebat caritatem meam et pacienciam. 12 Proiecit autem ad latus meum, quasi dicat: 'Non timeo nec curo de defensione tua. Ex industria enim mea est et nobilitate, quod habeo.' 13 Fregit eciam promissionem michi factam. Que est promissio vera, quam homo tenetur vouere Deo? Utique opus caritatis, ut, quidquid fecerit homo, hoc ex caritate Dei faciat. 14 Sed hanc irritauit, quando caritatem Dei retorsit ad amorem proprium, omnem voluptatem suam preposuit delectacioni future et eterne. 15 Ecce sic separabatur a me et exiuit de templo humilitatis mee. Omnia quippe Christianorum corpora, in quibus regnat humilitas, templum meum sunt. 16 In quibus autem est superbia, non templum meum sunt sed diaboli, qui eos iuxta voluntatem suam regit ad mundi appetitum. 17 Egressus autem de templo humilitatis mee et, reiecto clipeo fidei sancte et gladio timoris mei, ascendit in campum cum omni superbia, exercuit se in omni voluptate et appetitu voluntatis proprie, contempto timore meo proficiens in peccato suo et voluptate. 18 Dum autem venisset ad extremum finem vite sue et anima exiret de corpore, demones occurrerunt ei cum impetu. 19 Contra quam tres voces de inferno sonuerunt. Prima dixit: 20 'Numquid non est iste, qui recessit de humilitate et sequebatur nos in omni superbia? Et si adhuc duobus pedibus alcius in superbia supra nos ascendere posset, ut excederet nos et primatum haberet in superbia, libenter fecisset.' 21 Cui anima respondit: 'Vere ego sum.' 22 Cui respondit iusticia: 'Hec est retribucio tue superbie, ut de uno demone cadas ad alium, usquequo venias ad nouissimum inferni. 23 Et sicut nullus demonum erat, qui non sciebat certam penam suam et supplicium pro omni cogitatu inutili et opere infligendum, sic nullius supplicium effugies, quin omni malicie et nequicie particeps sis.' 24 Secunda vox clamabat dicens: 'Numquid non est iste, qui de milicia Dei professa se separauit et adhesit milicie nostre?' 25 Respondit anima: 'Vere ego sum.' Et dixit iusticia: 'Hec est sors premii tui, ut omnis, quicumque maliciam tuam sequitur, malicia sua et pena dolorem tuum et penam augmentabit et in aduentu suo ad te quasi letali vulnere percuciet te. 26 Sicut enim ille, qui haberet vulnus seuum, si ei vulnus super vulnus, usquequo corpus vulneribus plenum esset, inferretur, intolerabiliter affligeretur et clamaret ve super ve, sic miseria super miseriam veniet tibi. 27 Dolor tuus super omnem dolorem renouabitur, pena tua numquam deficiet et ve tuum numquam minuetur.' 28 Tercia vox clamabat: 'Numquid non est iste, qui vendidit Creatorem pro creatura, caritatem Creatoris pro amore suo?' 29 Respondit iusticia: 'Utique ipse est. Ideo aperientur ei quasi due aperture. 30 Per unam ingredietur ei omnis pena, constituta pro minimo peccato usque ad maximum, quia vendidit Creatorem suum pro voluptate sua. 31 Per secundam ingredietur ei omnis labor et confusio nec umquam ingredietur ei consolacio et caritas diuina, quia dilexit se pro Creatore suo. 32 Ideo sine fine durabit vita et sine fine durabit pena, quia ab eo omnes sancti auertunt faciem suam.' 33 Ecce, sponsa mea, quam miseri erunt, qui me contempnunt, et quantum dolorem emunt pro modica voluptate!"

Chapter 10 Christi loquela ad sponsam sicut ad Moysen de rubo, qualiter per Pharaonem diabolus et per populum Israel moderni milites et per rubum corpus Virginis designantur et qualiter milites et moderni episcopi modernis temporibus parant mansiones diabolo.

" {S cribitur in lege Moysi, quod Moyses, custodiens pecora in deserto, cum videret rubum, qui inflammabatur et non ardebat, timuit et velabat faciem suam. 2 Cui dixit vox de rubo: 'Affliccio populi mei ascendit in aures meas et misereor eis, quia durissimo seruicio opprimuntur.' 3 Ego sum illa vox de rubo sonans, qui nunc loquor tecum. Miseria populi mei ascendit in aures meas. 4 Quis erat populus meus nisi Israel? Per hunc nunc intelligo milites in mundo, qui professi sunt miliciam meam, qui deberent esse mei sed nimis a diabolo affliguntur. 5 Quid autem fecit Pharao populo meo Israel in Egypto? Certe tria mala: 6 Primo, quod in structura murorum suorum non ministrabantur laboratoribus palee, quibus conficerent lapides, sed personaliter congregabant sibi per regionem, ubi possent. 7 Secundo, quod edificatores pro labore suo non reportabant grates, quamuis impositum numerum lapidum impleuissent. 8 Tercio, quod affligebantur vehementer a prepositis, si in consueto numero defecissent. 9 Iste populus meus duas urbes in maxima affliccione edificauerunt Pharaoni. 10 Quis est iste Pharao nisi diabolus, qui affligit populum meum, idest milites, qui tenentur esse populus meus? 11 In veritate dico, quod, si milites stetissent in disposicione et constitucione ab amico meo primo incepta, inter cariores fuissent michi. 12 Sicut enim Abraam, accipiens primo mandatum circumcisionis et obediens michi, factus est meus amicus carissimus necnon et, quotquot sequebantur fidem Abrae et operacionem eius, facti sunt participes dileccionis et glorie eius, sic milites inter alios ordines michi precipue placuerunt, quia vouerunt, quod habebant carius, scilicet sanguinem suum pro me fundere. 13 Per quod votum michi summe placuerunt, sicut Abraam in circumcisione, et purgabantur cotidie in obseruacione professionis et assumpcione sancte caritatis. 14 Nunc autem milites isti miserabili seruitute diaboli opprimuntur ita, quod vulnerat eos diabolus letali vulnere, insuper et detrudit illos in supplicium et dolorem. 15 Episcopi eciam Ecclesie edificant ei, sicut filii Israel, duas urbes. 16 Prima urbs est labor corporis et superuacua sollicitudo acquirendi mundialia. 17 Secunda est inquietudo et turbacio mentis, quia ab appetitu mundi numquam sinuntur quiescere. 18 Exterius est labor et intus est inquietudo et anxietas, spiritualia faciens onerosa. 19 Sed sicut Pharao non ministrabat populo meo necessaria ad conficiendos lateres nec areas dabat plenas frumento, non vinum et alia utilia, sed cum dolore et tribulacione spiritus populus sibi personaliter acquirebat, sic nunc facit eis diabolus. 20 Quamuis ipsi laborant et totis medullis cordis inhiant mundo, non tamen possunt perficere, quod cupiunt, nec possunt saciare sitim cupiditatis sue. 21 Ideo uruntur dolore interius et exterius labore. 22 Ob quod compacior affliccioni eorum, quod milites mei et populus meus diabolo edificant mansiones et laborant indesinenter et quod non possunt complere, quod cupiunt, et quod angustiantur in superuacuis et pro ipsa angustia non reportant fructum benediccionis sed retribucionem confusionis. 23 Propterea, cum Moyses mitteretur ad populum, dedit ei Deus signum triplici de causa: 24 Primo, quia unusquisque in Egypto colebat singulariter deum suum, et innumerabiles erant, qui dicebantur dii. 25 Et ideo dignum erat fieri signum, ut, ostenso mirabili signo et potencia Dei, unus deus et unus omnium creator esse per signa crederetur et idola omnia vana esse probarentur. 26 Secundo dabatur Moysi signum in figura et representacione corporis mei futuri. 27 Quid enim rubus ardens et non combustus designabat nisi Virginem de Spiritu sancto fecundatam et absque corrupcione parientem? 28 Ego certe de rubo illo processi, ego de virginea carne Marie assumpsi humanitatem. Similiter eciam serpens, Moysi in signum datus, significabat corpus meum. 29 Tercio dabatur signum Moysi propter veritatem astruendam faciendorum et per figuram signorum implendorum, ut veritas Dei tanto verior et cercior esse probaretur, quo ea, que signa significabant, tempore suo euidencius fuissent adimpleta. 30 Nunc autem mitto verba mea ad filios Israel et ad milites, quibus non est necesse fieri signum triplici de causa: 31 Primo, quia iam colitur et scitur unus deus et omnium creator ex Scriptura sancta et multiplicibus signis. 32 Secundo, quia non sperant me nasciturum, quia veraciter me sciunt natum et sine /in/corrupcione incarnatum, quia Scriptura omnis completa est. 33 Nec melior fides et cercior haberi et credi debet quam, que nunc a me et sanctis predicatoribus meis predicata est. 34 Verumptamen tria tecum feci, quibus credi potest: Primo, quod verba mea vera sunt et non discrepant a vera fide, secundo, quod ad verbum meum exiuit de homine possesso demonium, tercio, quia uni dedi diffidencia corda ad caritatem mutuam reformare. 35 Ideo non dubites de hiis, qui credituri sunt michi. Qui enim credunt michi, credunt et verbis meis. 36 Quibus ego sapio, eis et sapiunt verba mea. 37 Propterea scribitur, quod Moyses ex collocucione Dei velabat faciem suam. Tu autem non debes velare faciem tuam. 38 Ego quippe aperui tibi oculos spirituales, ut videas spiritualia, aperui aures, ut audias, que spiritus sunt. 39 Ego denique ostendam tibi corporis mei effigiem, quale fuit in passione et ante passionem, quale fuit post resurreccionem, quod Magdalena et Petrus et alii viderunt. 40 Audies eciam vocem meam, que loquebatur in rubo Moysi. Hec eadem nunc loquitur in anima tua."

Chapter 11 Verba melliflua Christi ad sponsam de gloria et honore boni et veri militis et de occursu angelorum ad ipsum mirifico et qualiter ipsum gloriosa trinitas piissime ad indicibilem requiem pro paruo labore recipit et assumit.

" {D ixi tibi prius de fine et pena militis, qui primo recessit a milicia michi professa. 2 Nunc dico tibi per similitudinem - quia aliter spiritualia non poteris intelligere - de gloria et honore illius, qui viriliter miliciam veram primo incepit et virilius consumauit. 3 Iste amicus meus cum venit ad finem vite sue et anima de corpore exiret, quinque legiones angelorum mittebantur in cursum eius. 4 Inter quos venerunt innumerabiles demones, ut aliquid sui iuris inuenirent, quia pleni malicia sunt et ab ea numquam cessant. 5 Tunc autem una vox clare et lucide sonuit in celo dicens: 'Numquid non est iste, o Domine Pater, qui se ad voluntatem tuam alligauit et eam perfecte compleuit?' 6 Tunc ipse personaliter respondit in consciencia sua: 'Vere ego sum.' 7 Deinde tres voces audiebantur, una ex parte deitatis dicens: 'Numquid non ego te creaui et dedi tibi corpus et animam? 8 Tu es filius meus et voluntatem patris tui fecisti. Veni ergo nunc ad potentissimum creatorem tuum et dulcissimum patrem! 9 Tibi enim debetur eterna hereditas, quia filius es. Tibi debetur hereditas patris, quia ei obedisti. 10 Veni ergo, dulcissime, ad me, et ego recipiam te cum leticia et honore!' 11 Secunda vox audiebatur ex parte humanitatis dicens: 'Frater mi, veni ad fratrem tuum! Ego enim optuli me pro te in bellum, ego fudi sanguinem meum pro te. 12 Veni ad me, quia sequebaris voluntatem meam! Veni ad me, quia rependisti sanguinem pro sanguine, qui paratus fuisti dare mortem pro morte et vitam pro vita. 13 Ideo tu, qui sequebaris me in vita tua, veni nunc in vitam meam et gaudium meum, quod non finietur! Veraciter enim confiteor te fratrem meum.' 14 Tercia vox audiebatur ex parte Spiritus, qui non tres dii sed unus: 'Veni', inquit, 'miles meus, qui fuisti sic desiderabilis intus, quod concupiui habitare tecum! 15 Tu fuisti sic virilis extra, quod dignus eras, ut defenderem te. 16 Ideo pro corporis tui inquietudine intra in requiem! Pro mentis tue tribulacione ingredere in consolacionem ineffabilem! Pro caritate tua et virili decertacione intra in me ipsum, et habitabo in te et tu in me! 17 Veni ergo, egregie miles, ad me, quia nichil desiderasti nisi me! Veni, et repleberis diuina voluptate! 18 Postea quinque legiones angelorum quasi quinque vocibus sonuerunt. 19 Prima loquebatur dicens: 'Precedamus egregium militem istum et feramus ante eum arma sua, idest presentemus Deo nostro fidem suam, quam inconcussam conseruauit et ab inimicis iusticie defensauit!' 20 Secunda vox ait: 'Feramus ante eum clipeum suum, idest demonstremus Deo nostro pacienciam suam, que, quamuis Deo nostro nota sit, gloriosior tamen ex nostro erit testimonio. 21 Per pacienciam enim non solum aduersa sustinuit pacienter sed et pro aduersis gracias Deo referebat.' 22 Tercia vox ait: 'Precedamus eum et presentemus conspectui Dei nostri gladium eius, idest demonstremus obedienciam eius, qua in duris et lenibus iuxta modum professionis sue obediuit!' 23 Quarta vox ait: 'Venite et ostendamus Deo nostro equum suum, idest testimonium perhibeamus humilitatis eius! 24 Sicut enim equus fert corpus hominis, sic humilitas eius, precedens eum et subsequens, ad omne bonum opus ferebat eum. 25 Nichil quippe in eo inuenit superbia suum; ideo secure equitabat.' 26 Quinta vox ait: 'Venite et presentemus Deo nostro galeam eius, idest testimonium demus de diuino desiderio eius, quod habuit ad Deum! 27 Ipse denique omni hora meditabatur eum in corde. Ipsum habebat in ore, ipsum in operibus, ipsum super omnia desiderabat. 28 Pro eius amore et honore exhibuit se mortuum mundo. Ergo presentemus hec Deo nostro, quia dignus est iste pro modico labore eternam quietem et cum Domino suo letari, quem tantum et tociens desiderabat!' 29 Cum talibus vocibus et mirabili choro angelorum ferebatur amicus meus in requiem perpetuam. 30 Que videns anima exultans intime ait: 'Felix ego, quod umquam creata fui! Felix ego, quia Deo meo seruiui, quem nunc video! Felix ego, quia gaudium habeo et gloriam, que non finietur!' 31 Ecce taliter amicus meus venit ad me et tali premio remuneratus est! 32 Et quamuis non omnes effuderint sanguinem pro nomine meo, nichilominus tamen eandem mercedem habebunt, si habent voluntatem dare vitam suam pro me, tempore se sic offerente et necessitate fidei ingruente. 33 Ecce quantum voluntas bona facit!"

Chapter12 Verba Christi ad sponsam de sue iusticie immutabilitate et eternitate et qualiter assumpta humanitate talis iusticia in caritate per ipsum fuerit illuminata et quomodo pie suam misericordiam exercet in dampnatis et dulciter ad misericordiam monet milites prelibatos.

" {E go sum verus rex, et nullus est dignus vocari rex nisi ego, quia a me est omnis honor et potestas. 2 Ego sum, qui iudicaui primum angelum, qui cecidit propter superbiam, cupiditatem et inuidiam. 3 Ego sum, qui iudicaui Adam et Cain et totum mundum immittendo propter hominum peccata diluuium. 4 Ego idem sum, qui populum Isra/h/eliticum permisi in captiuitatem venire et eum mirabiliter in signis mirabilibus eduxi. 5 In me est omnis iusticia, et erat et est sine principio et fine, nec aliquando imminuitur apud me sed semper vera in me permanet et immutabilis. 6 Et quamuis nunc isto tempore iusticia mea videatur aliquantulum micior et Deus quasi in iudicando nunc paciencior, hoc tamen non est immutacio iusticie mee, que numquam immutatur, sed ostensio maior caritatis mee. 7 Eadem quippe iusticia et eadem veritate iudicii nunc mundum iudico, qua tunc, cum populum meum Egypciis seruire permisi, qua et in deserto afflixi. 8 Sed ante incarnacionem meam occultabatur dileccio, quam in iusticia habui, quasi lux abscondita seu aliqua nube obumbrata. 9 Assumpta vero humanitate licet mutabatur lex data, non tamen mutabatur iusticia sed euidencius apparuit et copiosius illuminabatur in caritate per filium Dei, et hoc tripliciter. 10 Primo, quia mitigabatur lex, que erat dura propter inobedientes et induratos, et difficilis propter domandos superbos. 11 Secundo, quia filius Dei passus et mortuus est. 12 Tercio, quia iudicium quasi longius nunc quam antea ex misericordia et protrahi videtur et micius esse nunc in peccantes. 13 Multum quippe rigida et stricta videtur iusticia in primis parentibus, in unda diluuii, in morte in heremo prostratorum, et eadem iusticia nunc mecum est et eternaliter fuit. 14 Sed nunc magis misericordia et caritas apparet, que tunc racionabiliter in iusticia occultabatur et misericorditer, licet occulcius, exhibebatur, quia numquam iusticiam sine misericordia feci nec facio nec sine iusticia pietatem. 15 Nunc autem potes querere: 'Si in omni iusticia habeo misericordiam, quomodo misericors sum in dampnatos?' 16 Respondeo tibi per exemplum, quasi aliquis iudex sederet in iudicio et frater eius veniret ad iudicium iudicandus. Cui dixit iudex: 17 'Tu frater meus es et ego iudex tuus et, licet te intime diligo, tamen non potero nec decet facere contra iusticiam. 18 Tu vides omnem iusticiam in consciencia tua secundum merita tua. Secundum hanc ergo oportet te iudicari. 19 Si enim possibile esset venire contra iusticiam, libenter pro te iudicium portarem.' 20 Ego sum sicut iudex ille. Homo frater meus est per humanitatem. Quo veniente ad iudicium meum, consciencia eius dicit culpam suam et intelligit, secundum quam iudicandus est. 21 Ego vero, quia iustus sum, respondeo anime per similitudinem dicens sibi: 'Tu vides omnem iusticiam in consciencia tua. Dic ergo, quid mereris!' 22 Tunc respondet michi anima: 'Iudicium meum dicit michi consciencia mea et ipsum est pena digna pro meritis, quia non obediui tibi.' 23 Cui ego respondeo: 'Ego, iudex tuus, suscepi omnem penam pro te et notum feci tibi periculum tuum et viam eundi, ne tu venires in penam. 24 Iusticia quippe fuit, ut ante satisfaccionem culpe celum non intrares. Hanc ego sustinui pro te, quia personaliter impotens eras ad paciendum. 25 Ego ostendi tibi per prophetas, que michi erat futura, et nec minimum punctum, de quo prophete vaticinabantur, preteriui. 26 Ego ostendi tibi omnem dileccionem, quam poteram, ut verteres te ad me. Sed quia auertisti te a me, ideo iusticia nunc es dignus, quia misericordiam contempsisti. 27 Verumptamen adhuc ita misericors sum, quod, si possibile esset me iterato mori, magis eandem penam, quam in cruce semel paciebar, iterum magis paterer pro te quam tali iusticia viderem te iudicari. 28 Sed iusticia dicit impossibile esse me iterato mori. Misericordia vero dicit, si possibile esset, morerer libenter pro te. 29 Ecce quomodo misericors sum eciam in dampnatos et quam caritatiuus! Quidquid enim facio, hoc facio, ut ostendam caritatem meam. 30 Ab inicio quippe dilexi hominem, eciam cum iratus viderer, sed dileccionem meam nullus curat nec attendit. 31 Nunc ergo, quia iustus et misericors sum, moneo eos, qui dicuntur milites, ut querant misericordiam meam, ne inueniat eos iusticia mea, que est stabilis sicut mons, ardens sicut ignis, horribilis quasi tonitruum, subita quasi arcus extensus ad sagittandum. 32 Ego moneo eos tripliciter. Primo sicut pater filios, ut reuertantur ad me, quia ego pater et creator eorum sum. 33 Reuertantur, et dabo eis patrimonium, quod paterno iure debetur eis! Reuertantur, quia, licet contemptus sum, attamen cum gaudio suscipiam eos et occurram eis cum caritate! 34 Secundo rogo eos sicut frater, ut recordentur vulnerum et operum meorum. Reuertantur, et suscipiam eos quasi frater! 35 Tercio rogo ut dominus, ut reuertantur ad dominum suum, cui dederunt fidem, cui et obsequium tenentur et iuramento se obligauerunt. 36 Ergo, o milites, reuertimini ad me, patrem vestrum, qui cum caritate educaui vos! Considerate me, fratrem vestrum, pro vobis et vobiscum factum similem! 37 Reuertimini ad me, pium dominum! Inhonestas quippe magna est alii domino dare fidem, alii obsequium. 38 Vos enim dedistis michi fidem, quod defenderetis Ecclesiam meam, quod miseris subueniretis. 39 Et ecce inimico meo datis obsequium, deponitis eciam vexillum meum et vexillum inimici mei erigitis! 40 Ergo, o milites, redite ad me cum vera humilitate, qui a me per superbiam discessistis! Si durum vobis videtur aliquid pro me pati, considerate, quid ego feci pro vobis! 41 Ego iui causa vestri sanguinolentis pedibus ad crucem, ego habui pro vobis manus et pedes perforatos, ego nulli membro meo peperci pro vobis. Et tamen hoc totum negligitis recedendo a me. 42 Redite ergo, et dabo vobis in auxilium tria! Primo fortitudinem contra inimicos corporales et spirituales. 43 Secundo magnanimitatem, qua nichil nisi me timebitis, qua delectabile videbitur vobis pro me laborare. 44 Tercio dabo vobis sapienciam, qua intelligetis veram fidem et Dei voluntatem. 45 Ergo redite et state viriliter! Ego enim, qui moneo vos, sum ille, cui angeli seruiunt, qui patres vestros obedientes liberaui, inobedientes iudicaui et superbos humiliaui. 46 Ego fui primus in bello, primus in passione. Sequimini ergo me, ne sicut cera ab igne dissoluamini! 47 Cur rescinditis promissionem vestram? Cur iuramentum contempnitis? 48 Numquid ego minor et indignior sum amico vestro temporali, cui si datis fidem soluitis? Michi autem, datori vite et honoris, conseruatori sanitatis, non redditis promissum. 49 Propterea, boni milites, soluite promissum et, si non sufficitis opere, saltem conemini voluntate! Ego enim, compaciens seruituti vestre, qua diabolus opprimit vos, voluntatem recipiam pro opere. 50 Si reditis ad me cum caritate, laborate pro fide Ecclesie mee, et ego cum omni exercitu meo quasi pius pater occurram vobis! Daboque vobis pro premio quinque bona: 51 Primo honor etrnus numquam recedet de auditu vestro; 52 secundo facies et gloria Dei numquam recedet a visione vestra; 53 tercio laus Dei numquam recedet de ore vestro; 54 quarto anima vestra habebit omnia, que desiderabit et nichil aliud desiderabit nisi, quod habet; 55 quinto numquam separabimini a Deo vestro, sed sine fine durabit gaudium et sine fine in gaudio viuet vita vestra. 56 Ecce, o milites, talis erit retribucio, si fidem meam defenditis et pro honore meo plus quam vestro laboratis! 57 Recordamini, si intellectus est vobis, quia ego paciens in vos sum et quod infertis michi talem contumeliam, qualem vos ipsi a vestris non vultis pati. 58 Sed, licet omnia ex potencia mea possum et licet iusticia clamat super vos vindictam, adhuc tamen misericordia mea, que est in sapiencia et bonitate, parcit vobis. 59 Propterea querite misericordiam! Ex caritate enim prebeo ea, ad que rogari humiliter deberem."

Chapter 13 Verba potencie Christi ad sponsam contra huius temporis milites et de forma tenenda in militibus procreandis et quomodo Deus talibus robur et auxilium in agendis prestat et administrat.

" {E go sum cum Patre et Spiritu sancto unus Deus, trinus in personis. Unus non separatur ab alio nec diuiditur, sed Pater est in Filio et Spiritu et Filius in Patre et Spiritu et Spiritus in ambobus. 2 Deitas misit verbum suum Marie virgini per angelum suum Gabrielem. Nichilominus tamen idem Deus mittens et missus a se ipso erat cum angelo, erat in Gabriele et ante Gabrielem in Virgine. 3 Dicto autem verbo ab angelo verbum factum est caro in Virgine. Hoc verbum ego sum, qui loquor tecum. 4 Pater misit me per se ipsum cum Spiritu sancto in ventrem Virginis, non sic, quod angeli caruerunt visione et presencia Dei, sed ego Filius, qui fui cum Patre et Spiritu sancto in ventre virgineo, idem eram in celo cum Patre et Spiritu sancto in visione angelorum, omnia gubernans omniaque sustentans, licet humanitas mea, a me solo Filio assumpta, requieuit in ventre Marie. 5 Ego igitur, in deitate et humanitate unus Deus, ad ostensionem caritatis mee et in robur fidei sancte non dedignor loqui tecum. 6 Et licet humanitas mea videatur esse iuxta te et loqui tecum, verisimilius est tamen, quod anima tua et consciencia tua mecum est et in me. Nichil enim michi impossibile est et nichil difficile in celo et in terra. 7 Ego quippe sum sicut rex potens, qui, cum exercitu suo veniens ad ciuitatem, omnia loca implet, omnia occupat. Sic gracia mea omnia membra tua implet, omnia fortificat. 8 Ego denique sum in te et extra te. Ego quamuis loquar tecum, idem tamen sum in gloria. 9 Quid michi difficile est, qui potencia mea omnia sustento, sapiencia mea omnia dispono, virtuositate mea omnia supero? 10 Ego igitur, cum Patre et Spiritu sancto sine principio et sine fine unus Deus, qui pro salute hominum in humanitate assumpta, deitate illesa permanente, vere passus sum, resurrexi et ascendi, nunc veraciter loquor tecum. 11 Dixi tibi prius de milicia, que michi quondam gratissima fuit, eo quod vinculo caritatis michi colligata fuit. 12 Nam voto suo obligabant se milites dare carnem suam pro carne mea, sanguinem suum pro sanguine meo. Ideo et ego consensi in eos et coniunxi eos michi in unum vinculum et in unam societatem. 13 Sed nunc conqueror super ipsos milites, qui tenerentur esse mei, quod auersi sunt. 14 Ego quippe sum creator eorum et redemptor, ego et auxiliator. 15 Ego creaui eis corpus et membra. Ego omnia, que in mundo sunt, ad utilitatem eorum feci. 16 Ego redemi eos sanguine meo. Ego emi eis hereditatem eternam passione mea. 17 Ego in omnibus periculis defendo eos. Ego do eis fortitudinem ad agendum et laborandum. 18 Nunc autem ipsi auersi sunt a me. Ducunt pro nichilo passionem meam, negligunt verba mea, quibus anima eorum delectari et pasci deberet. 19 Contempnunt me eligentes animo et toto affectu carnem suam dare et lacerare pro laude hominum, sanguinem suum fundere propter explecionem cupiditatis sue, libenter mori propter mundana et verba diabolica et inania. 20 Adhuc tamen, licet sic auersi sunt, misericordia mea et iusticia mea est in eis. Nam per misericordiam custodio eos, ne tradantur diabolo. 21 Per iusticiam tolero eos pacienter et, si adhuc reuerti voluerint, ego gaudenter suscipio eos et occurro eis letanter. 22 Dic ergo illi, qui miliciam suam ad me conuertere vellet, quod sub hac forma michi denuo placere posset. 23 Quicumque enim miles fieri vellet, deberet cum equo suo et apparatu ad cimiterium ecclesie procedere et ibi eum relinquere, quia equus non est creatus ad superbiam hominum sed ad vite utilitatem et ad defensionem et inimicorum Dei expugnacionem. 24 Deinde assumat mantellum, cuius ligatura ponenda est super frontem, ut, sicut diaconus assumit stolam in signum obediencie et paciencie diuine, sic ipse miles assumit mantellum et ligaturam ponit super frontem in signum professe milicie et obediencie pro crucis mee defensione assumenda. 25 Quem eciam precedat vexillum potestatis secularis, ut sciat se potestati mundane in omnibus, que non sunt contra Deum, debere obedire. 26 Ingresso autem eo cimiterium clerici occurrant ei cum vexillo ecclesie, in quo depicta sit passio mea et vulnera mea in signum, quod Ecclesiam Dei et fidem defendere deberet et prelatis eius eciam obtemperare. 27 Cum autem ingreditur ecclesiam, vexillum temporalis potestatis foras ecclesiam remaneat et vexillum meum precedat eum in ecclesiam in signum, quod diuina potestas precedit secularem et quod de spiritualibus plus est curandum quam de temporalibus. 28 Dicta vero missa usque ad 'Agnus Dei' prelatus, scilicet rex vel alius, procedat ad militem circa altare et dicat: 'Vis tu fieri miles?' 29 Quo respondente 'Volo', subiungat: 'Promitte', inquit, 'Deo et michi te fidem sancte Ecclesie defendere et prelatis eius in omnibus, que ad Deum sunt, obedire!' 30 Quo respondente 'Volo', tradat gladium in manus eius et dicat: 'Ecce trado tibi gladium in manus tuas, ut non parcas vite tue pro fide et Ecclesia Dei, ut inimicos Dei deprimas et ut amicos Dei defendas.' 31 Postea committat ei clipeum et dicat: 'Ecce do tibi clipeum, ut defendas te contra inimicos Dei, ut viduis et orphanis tribuas auxilium et ut honorem Dei in omnibus augmentes.' 32 Postea manum imponit collo eius dicens: 'Ecce obediencie subiectus es/t/ et potestati. Vide ergo, ut, sicut ligasti te professione, sic impleas et opere!' 33 Post hoc autem mantellum adaptet sibi et ligaturam, ut cotidie habeat in memoria, quid Deo vouit et quod ad Ecclesie Dei defensionem plus quam alii se professione in facie ecclesie obligauit. 34 Hiis ergo peractis et dicto 'Agnus Dei' sacerdos, qui missam celebrat, tradat sibi corpus meum, ut fidem sancte Ecclesie defendat. 35 Ego ero in eo et ipse in me. Ego ministrabo ei auxilium et robur et incendam eum flamma caritatis mee, ut nichil velit nisi me, nichil timeat nisi me, Deum suum. 36 Quod si forte fuerit in campo et ibi pro honore meo et fide mea defendenda sumpserit miliciam, nichilominus ei prodest, si intencio fuerit recta. 37 Ego denique in omni loco sum per potenciam meam, et omnes michi intencione recta et voluntate bona placere possunt. 38 Ego autem sum caritas, et nullus ad me venire potest nisi qui habeat caritatem. Ideo nullis precipio hoc facere, quia tunc seruirent michi ex timore. 39 Sed quicumque vellent sic assumere miliciam, michi placere possent. Dignum quippe esset, ut, sicut per superbiam a vera professione milicie excessum est, sic per humilitatem ad vere milicie cultum se reuerti velle ostenderent." 40 Hic miles creditur fuisse dominus Karolus, filius sancte Birgitte.

Chapter 14 Qualiter Christus per fabrum et Dei verba per aurum designantur et quomodo talia verba caritatem diuinam, conscienciam rectam, sensus ordinatos habentibus sunt proponenda et quomodo Dei predicatores debent esse solliciti et non desidiosi ad aurum vendendum, idest ad verba Dei proponendum.

" {E go sum quasi bonus aurifaber. Qui, mittens famulum suum ad vendendum aurum suum per terram, dicit ei: 'Tria debes facere. 2 Primo non debes aliquibus committere aurum meum nisi eis, qui serenos et lucidos habent oculos. 3 Secundo non committas eis, qui nullam habent conscienciam. 4 Tercio habe aurum meum venale pro decem talentis ponderis duplicati! 5 Qui enim bis ponderare renuerit, aurum meum non habebit. 6 Sed inimicus meus tria habet aduersum te, pro quibus tibi cauendum est. 7 Primo vult te facere desidiosum in proferendo et demonstrando aurum meum. 8 Secundo desiderat plantare et inserere aliquid viciosum in aurum meum, ut videntes et probantes aurum credant aurum meum esse lutum et putredinem. 9 Tercio ponit in os amicorum suorum, quomodo resistant tibi et dicant constanter aurum meum non esse bonum. 10 Ecce ego sum quasi aurifex iste. Ego omnia, que sunt in celo et in terra, fabricaui, non malleis et instrumentis sed potencia mea et virtute. 11 Et omnia, quecumque sunt et fuerunt et futura sunt, omnia in presciencia mea sunt. 12 Nam non minimus vermis et non minimum granum sine me est nec sine me subsistere potest, nec tam minimum, quod se a presciencia mea occultare possit, quia omnia a me sunt et omnia in presciencia mea. 13 Inter omnia tamen, que feci, verba mea, que proprio ore locutus sum, digniora sunt, tamquam aurum ceteris metallis. 14 Ideo famulis meis, cum quibus aurum meum per terras mitto, tria facienda sunt. 15 Primo ut non committant aurum meum illis, qui non habent lucidos et claros oculos. 16 Sed potes querere: 'Quid sibi hoc vult habere clarum visum?' 17 Utique, ille clare videt, qui diuinam sapienciam habet cum diuina caritate. Sed quomodo hoc cognoscendum est? 18 Certe hoc manifeste patet. Ille enim, qui secundum hoc, quod intelligit, viuit, qui se a mundi vanitate et curiositate subtrahit, qui nichil sic querit sicut Deum suum, hic habet clarum visum. Huic committendum est aurum meum. 19 Ille autem, qui habet scienciam sed non diuinam caritatem in operando, quod intelligit, ipse est similis ceco, qui videtur quidem oculos habere ad Deum sed non habet, quia vertit eos ad mundum et occiput ad Deum. 20 Secundo non est committendum aurum meum ei, qui non habet conscienciam. 21 Quis habet conscienciam nisi qui disponit temporalia ista et caduca in eterna, qui animum habet in celo et corpus in terra, qui cotidie ruminat, quomodo exeat de terra et respondeat Deo de factis suis? Huic committetur aurum meum. 22 Tercio debet habere aurum meum venale pro decem talentis bis ponderatis. 23 Quid notatur in statera, in qua ponderatur aurum, nisi consciencia? Quid vero manus, que ponderare debent, nisi voluntas bona et desiderium? Quid autem sunt pondera imponenda nisi corporalia et spiritualia opera? 24 Aurum ergo meum, idest verba mea, qui emere et habere voluerit, debet in consciencie sue statera examinare et considerare cum bona voluntate, ut reddentur pro eo decem talenta, ad voluntatem meam bene ponderata. 25 Primum talentum est visus hominis modestus, ut homo cogitet, quantum distat inter corporalem visum et spiritualem, que utilitas in pulchritudine et visu corporali, que honestas in pulchritudine et honore angelorum et virtutum celestium, qui vincunt splendore omnia celi sidera, que dulcedo et quale animi gaudium in mandatis Dei et eius honore. 26 Hoc talentum, scilicet corporalis visus et spiritualis, quod est in mandatis Dei et pudicicia, non equa lance appendi debent, sed spiritualis visus corporali preponderet et plus in statera appendat, quia ad anime utilitatem et corporis necessitatem aperiendi sunt oculi, ad inania vero et scurrilia sunt claudendi. 27 Secundum talentum est auditus bonus. Consideret ergo homo, ad quid valent verba scurrilia, ad quid inepta et risoria. Recte non sunt nisi vanitas et quasi aer pertransiens. 28 Ergo audire debet laudes Dei et cantica eius, audire debet facta et dicta sanctorum meorum, audire debet necessaria anime et corporis in bono edificatoria. 29 Iste auditus plus appendet in statera quam auditus scurrilium. Iste bonus auditus, cum alio appensus in statera, totum pondus contineat, alius vero quasi vacuus ascendens euanescat. 30 Tercium talentum est talentum oris. Appendat enim homo in statera consciencie sue verba edificatoria et modesta, quantum sint utilia et honesta. 31 Attendat eciam verba vana et ociosa, quantum sint nociua et inutilia, et dimittat verba vana et diligat bona. 32 Quartum talentum est gustus. Quid enim est gustus mundi nisi miseria? In principio ingressionis labor, in progressu dolor et amaritudo in fine. 33 Ergo appendat homo diligenter spiritualem gustum cum temporali, et spiritualis temporali gustui preponderet. Qui spiritualis gustus numquam terminatur, numquam tedio habetur, numquam minuitur. 34 Hic gustus incipit in presenti in refrenacione voluptatis et modesta disposicione vite sue et durat sine fine in celis in fruicione et dulcedine Dei. 35 Quintum talentum est talentum tactus. Appendat enim homo, quantam sollicitudinem et miseriam sentit ex corpore, quantam inquietudinem a mundo, quantam contrarietatem a proximo, et ubique sentit miseriam. 36 Appendat eciam, qualis requies est anime et animi bene disciplinati, quanta dulcedo non sollicitari in superuacuis, et tunc ubique senciet consolacionem. 37 Qui ergo bene ponderare voluerit, apponat ad stateram tactum spiritualem et corporalem, et sic appendat, ut spiritualis plus appendat et ponderet quam corporalis. 38 Hic tactus spiritualis incipit et progreditur in paciencia contrariarum rerum, in perseuerancia mandatorum Dei, et durat eternaliter in gaudio et pace quietissima. 39 Qui autem plus appendit corporalem requiem et tactum mundi et eius gaudii quam eterni, non est dignus tangere aurum meum nec frui leticia mea. 40 Sextum talentum est opus hominis. Appendat homo diligenter in consciencia sua spirituale opus et corporale! 41 Illud ducit ad celestia et istud ad mundum, illud ad eternam vitam sine supplicio, istud vero ad tribulacionem magnam cum supplicio. 42 Sed qui aurum meum desiderat, appendat plus spirituale opus, quod est in dileccione mea et ad honorem meum, quam corporale opus, quia spiritualia manent, corporalia autem casura sunt. 43 Septimum talentum est disposicio temporis. Aliud tempus accepit homo ad solam spiritualium rerum vacacionem, aliud ad corporis necessitatem, sine qua non potest esse, quod et inter spiritualia, si racionabiliter fit, reputatur; aliud ad corporalis utilitatis exercitacionem. 44 Et quia homo racionem temporis sui sicut et operum redditurus est, ideo tempori corporalis laboris spirituale tempus preponderet, et sic disponatur tempus, ut spiritualia plus reputentur quam temporalia, et nullum tempus sine discussione et equa iusticie lib/e/racione